Vergi Kaydım Re'sen Silindi: VUK 160/A Terkininde Ne Yapılır?

Re'sen terkin ne demek?

"Mükellefiyet kaydı", vergi dairesinde vergi mükellefi olarak kayıtlı olmanızdır. "Terkin" bu kaydın silinmesidir. Normalde kayıt, işi bıraktığınızı bildirdiğinizde silinir. "Re'sen" ise sizin talebiniz olmadan, idarenin kendiliğinden yapmasıdır.

Vergi Usul Kanunu'nun 160/A maddesi bu yetkiyi verir. Burada önemli olan şudur: Kayıt, kesin bir tespitle değil, bir risk değerlendirmesiyle silinir. Asıl inceleme sonradan yapılır.

Vergi dairesi buna nasıl karar verir?

Bakanlık önce bir analiz yapar. Bu analizde örneğin şunlara bakılır:

• Ne kadar süredir mükellef olduğunuz,
• Şirketin büyüklüğü ve sermayesi,
• Ödediğiniz vergi ve çalışan sayınız,
• Beyannamelerinizi düzenli verip vermediğiniz,
• İş yerinizin kapasitesi ile beyanlarınızın uyumu.

Risk yüksek görülürse iş yerinizde yoklama yapılır. Yoklama, memurların adrese gidip faaliyetin gerçekten sürüp sürmediğini tutanağa geçirmesidir. Sonra vergi dairesinde üç kişilik bir komisyon dosyayı değerlendirir. Komisyon gerekirse sizden ek bilgi ve belge isteyebilir. Terkin kararını vergi dairesi başkanı veya defterdar onaylar ve karar size tebliğ edilir.

Kaydın silinmesi neyi değiştirir?

Şirketiniz bununla sona ermez. Ancak fatura bastırmak, hesap açmak, kredi kullanmak, çek düzenlemek gibi günlük işler fiilen çok zorlaşır.

Ayrıca hakkınızda vergi incelemesi başlatılır. Yani "sahte belge düzenlediniz mi?" sorusunun asıl cevabı bu incelemede verilir.

Şirketin yöneticileri ve belirli oranda pay sahibi ortakları da etkilenebilir. Bu kişiler yeni bir işe başlamak istediğinde vergi borçlarının ödenmesi ve teminat verilmesi istenebilir.

Kaydı yeniden açtırmak mümkün mü?

Evet. Terkinin size tebliğinden itibaren bir ay içinde vergi dairesine başvurup kanundaki teminatı verir ve tüm vergi borçlarınızı öderseniz kaydınız, silindiği tarihten geçerli olarak yeniden açılır.

Teminat, risk görülen dönemlerde düzenlediğiniz belgelerin toplam tutarına göre hesaplanır. Kanunda bir alt tutar da vardır; bu tutar her yıl güncellenir. Güncel rakam için Gelir İdaresi'nin o yıla ait duyurusuna bakılmalıdır.

Kayıt yeniden açılırsa iki şeye dikkat edin. Aradaki dönemde verilmeyen beyannameleri yine bir ay içinde vermeniz gerekir. Ayrıca faturalarınızı artık elektronik düzenlemeniz zorunludur; kâğıt fatura hiç düzenlenmemiş sayılır.

İnceleme sonunda sahte belge düzenlemediğiniz anlaşılırsa, başka vergi borcunuz yoksa teminat size iade edilir.

Terkine karşı dava açılabilir mi?

Evet. Terkin, idarenin bir işlemidir ve mahkemede iptali istenebilir. Bu tür davalar vergi mahkemesinde görülmüştür. Vergi mahkemelerinde genel dava açma süresi otuz gündür ve kural olarak tebliği izleyen günden başlar. Sürenin sizin dosyanızda nasıl hesaplanacağı ayrıca kontrol edilmelidir.

Dava açmak, terkini kendiliğinden durdurmaz. İşlemin geçici olarak durdurulması için mahkemeden ayrıca "yürütmenin durdurulması" istenir. Mahkeme bunu, işlem açıkça hukuka aykırıysa ve telafisi zor bir zarar doğacaksa verebilir.

Adım adım ne yapmalı?

1. Tebliğ tarihini not edin. Hem bir aylık yeniden açtırma süresi hem dava süresi bu tarihe bağlıdır.
2. Dosyayı isteyin. Yoklama ve komisyon tutanaklarını görmek, kararın neye dayandığını gösterir.
3. Gerçek faaliyetinizi belgeleyin. Kira sözleşmesi, çalışan kayıtları, makineler, stok, banka hareketleri ve alım-satım yaptığınız firmalar.
4. Teminat seçeneğini hesaplayın. Gereken tutarı ve borçları ödeyip ödeyemeyeceğinizi değerlendirin.
5. Dava seçeneğini değerlendirin. Hangi yolun, hangi sırayla izleneceğini bir avukatla birlikte belirleyin.
6. Beyannamelerinizi takip edin. Kayıt yeniden açılırsa aradaki dönemin beyanlarını unutmayın.

Sık sorulan sorular

Kaydımın silinmesi sahte fatura kestiğim anlamına mı gelir?

Hayır. Terkin bir risk değerlendirmesine dayanır. Asıl tespit sonraki vergi incelemesinde yapılır.

Vergi dairesine ayrıca itiraz edebilir miyim?

Kanunda ve tebliğde bu işleme karşı özel bir itiraz yolu düzenlenmemiştir. Kanundaki yollar teminatla yeniden açtırma ve davadır.

Teminat verirsem dava açma hakkım kalkar mı?

Kanunda böyle bir hüküm yoktur. Ancak bunun davanıza etkisi somut duruma göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Ortağı olduğum şirketin kaydı silindi, ben etkilenir miyim?

Etkilenebilirsiniz. Ancak riskli dönemlerden önce şirketle ilişkisi bitmiş kişilere bu şartlar uygulanmaz.