Uyuşturucu Ticareti Suçunun Cezası Nedir? Kullanmak İçin Bulundurmadan Farkı

Uyuşturucu ticareti suçu hangi eylemlerle işlenir?

Türk Ceza Kanunu'nun 188. maddesi bu suçu iki ana gruba ayırır.

Üretmek, yurt dışından getirmek veya yurt dışına çıkarmak: Uyuşturucu veya uyarıcı maddeyi ruhsatsız olarak imal, ithal veya ihraç eden kişi 20 yıldan 30 yıla kadar hapis ve adli para cezası alır.

Ülke içinde ticaret: Maddeyi ruhsatsız olarak satan, satışa arz eden, başkasına veren, sevk eden, nakleden, depolayan, satın alan, kabul eden veya bulunduran kişi en az 10 yıl hapis ve adli para cezası alır.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: Satış yapılmamış olsa bile maddeyi başkasına vermek, taşımak veya saklamak da bu suçu oluşturabilir. Para karşılığı olması şart değildir.

Hangi durumlarda ceza artırılır?

Kanun, bazı hâllerde cezanın artırılmasını öngörür:

• Madde türü (TCK m.188/4-a): Eroin, kokain, morfin, bazmorfin, sentetik kannabinoid, sentetik katinon, sentetik opioid veya amfetamin ve türevleri söz konusuysa ceza yarı oranında artırılır. Amfetamin ve türevleri (örneğin metamfetamin), sentetik katinon ve sentetik opioidler bu listeye 5 Nisan 2023'te yürürlüğe giren 7445 sayılı Kanunla eklenmiştir. Ceza kanunu geriye yürümediği için bu maddeler bakımından artırım, ancak suçun 5 Nisan 2023 ve sonrasında işlenmiş olması hâlinde uygulanır. Daha önce işlenen suçlarda suç tarihindeki kanun esas alınır.
• Suçun işlendiği yer (TCK m.188/4-b): Satış gibi eylemler okul, yurt, hastane, kışla veya ibadethane gibi yerlerin 200 metre yakınındaki umuma açık alanlarda işlenmişse ceza yarı oranında artırılır.
• Birden fazla kişi (TCK m.188/5): Suç üç veya daha fazla kişiyle birlikte işlenmişse ceza yarı oranında, bir suç örgütünün faaliyeti çerçevesinde işlenmişse bir kat artırılır.
• Meslek: Suçu doktor, eczacı, hemşire gibi sağlık çalışanları işlemişse ceza yarı oranında artırılır.
• Çocuk: Madde çocuğa verilmiş veya satılmışsa ceza 15 yıldan az olamaz.

Reçeteyle satılan ve uyuşturucu etkisi doğuran ilaçlar için de aynı hükümler uygulanır. Bu durumda ceza yarısına kadar indirilebilir (TCK m.188/6).

Ticaret ile kullanmak için bulundurma arasındaki fark nedir?

Uygulamada en önemli ayrım budur. Kişisel kullanım amacıyla uyuşturucu satın alan, kabul eden, bulunduran veya kullanan kişi ticaret suçundan değil, TCK 191'deki kullanma suçundan sorumlu olur. Bu suçun cezası 2 yıldan 5 yıla kadar hapistir. Kişi bu suçtan ilk kez soruşturma geçiriyorsa, beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmesi gerekir ve bu süre içinde en az bir yıl denetimli serbestlik uygulanır. Kişi hakkında daha önce bu suçtan erteleme kararı verilmiş ve yükümlülüklere uymadığı için dava açılmışsa, yeni bir soruşturmada erteleme kararı verilemez.

Hangi suçun oluştuğuna karar verilirken uygulamada genellikle şunlara bakılır:

• Ele geçirilen maddenin miktarı,
• Maddenin satışa hazır şekilde küçük parçalara bölünüp paketlenip paketlenmediği,
• Hassas terazi, paketleme malzemesi veya açıklanamayan nakit para bulunup bulunmadığı,
• Kişinin kullanıcı olup olmadığı,
• Telefon yazışmaları, tanık ifadeleri ve kamera kayıtları gibi diğer deliller.

Yalnızca miktara bakılarak karar verilmez. Az miktarda madde bile satış anında yakalanmışsa ticaret suçu oluşabilir. Aksine, kullanıcının kendisi için aldığı daha büyük bir miktar, başka delil yoksa kullanma kapsamında değerlendirilebilir. Ticaret amacının şüpheli kaldığı durumlarda bu şüphe sanık lehine değerlendirilir.

Etkin pişmanlık ile cezadan kurtulmak mümkün mü?

Kanunun 192. maddesi etkin pişmanlık imkânı tanır:

• Suça katılan kişi, resmi makamlar durumu öğrenmeden önce diğer suç ortaklarını ve maddenin saklandığı veya üretildiği yerleri bildirirse ve bu bilgi suç ortaklarının yakalanmasını veya maddenin ele geçirilmesini sağlarsa cezaya hükmolunmaz.
• Resmi makamlar durumu öğrendikten sonra gönüllü olarak suçun ortaya çıkmasına ve suç ortaklarının yakalanmasına yardım eden kişinin cezası, yardımın niteliğine göre dörtte birden yarısına kadar indirilir.

Etkin pişmanlığın şartları sıkıdır. Verilen bilginin gerçekten sonuç doğurması gerekir. Bu nedenle ifade vermeden önce bir avukatla görüşmek önemlidir.

Sık sorulan sorular

Uyuşturucu ticareti davasına hangi mahkeme bakar?

Bu davalara ağır ceza mahkemesi bakar.

Satış yapılmadan sadece taşımak suç mu?

Evet. Maddeyi nakletmek, depolamak veya başkasına vermek de kanunda sayılan seçimlik hareketlerdendir. Ancak kişinin maddeyi kendi kullanımı için taşıdığı anlaşılırsa kullanma suçu gündeme gelir.

Kullanmak için bulundururken yakalanan kişi hakkında hemen dava açılır mı?

Bu suçtan ilk kez soruşturma geçiren kişi hakkında dava hemen açılmaz. Bu durumda beş yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesine karar verilmesi gerekir (TCK m.191/2). Bu karar için başka şart aranmaz.

Erteleme süresinde neler yapılır?

Kişi en az bir yıl denetimli serbestlik altında tutulur. Bu süre en fazla iki yıl daha uzatılabilir. Gerekirse tedavi uygulanır. Savcılık, kişinin madde kullanıp kullanmadığını yılda en az iki kez kontrol ettirir.

Erteleme hangi durumda bozulur?

Kişi yükümlülüklere uymamakta ısrar ederse, yeniden kullanmak için madde alır, bulundurur veya kullanırsa hakkında kamu davası açılır. Beş yıl yükümlülüklere uygun geçerse kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir ve dosya kapanır.

Daha önce bu suçtan işlem gören kişiye yeniden erteleme verilir mi?

Daha önce verilen ertelemeye uymadığı için hakkında dava açılmış olan kişiye, aynı suçtan yeni bir soruşturmada erteleme kararı verilemez.