Instagram'da Hakkımda Asılsız Paylaşım Yapıldı: İçerik Nasıl Kaldırılır, Tazminat Alabilir miyim?

İlk olarak ne yapmalıyım?

Paylaşım silinmeden delili toplayın:

• Paylaşımın tam bağlantısını (URL) kopyalayın.

• Hesap adının, paylaşımın tarih ve saatinin ve yorumların göründüğü ekran görüntüleri alın.

• Hikâye gibi kısa süreli içeriklerde ekran kaydı alın.

• Paylaşımı kimlerin gördüğünü, kimlerin size ilettiğini not edin.

Ekran görüntüsü tek başına her zaman yeterli sayılmayabilir. İçeriğin dava sırasında silinme ihtimali varsa noter tespiti veya mahkemeden delil tespiti istenmesi düşünülebilir. Hangisinin uygun olduğu dosyanın durumuna göre değişir.

İçeriği kaldırtmak için kime başvurulur?

5651 sayılı Kanun, haklarının ihlal edildiğini düşünen kişinin önce içeriği yayınlayan kişiye (içerik sağlayıcı), makul sürede sonuç alamazsa içeriği barındıran platforma (yer sağlayıcı) bildirimde bulunmasını "uyarı yöntemi" olarak tanımlar. İçerik sağlayıcı, yayınladığı her türlü içerikten sorumludur (5651 m.4). Platform ise içeriği kendiliğinden denetlemekle yükümlü değildir (5651 m.5).

Pratikte sıra şöyledir:

• Instagram'ın uygulama içindeki "bildir" aracıyla paylaşımı bildirin.

• Hesap sahibi belliyse ona yazılı olarak (mesaj, e-posta veya noter ihtarı) içeriği kaldırmasını bildirin.

• Sonuç alınamazsa hukuk mahkemesine başvurun.

5651 m.9 kapsamında sulh ceza hâkimliğine hâlâ başvurulabilir mi?

Kişilik hakkı ihlali nedeniyle sulh ceza hâkimliğinden erişim engeli istenmesini düzenleyen 5651 m.9, Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiştir. Kanunda bu maddenin yerine konmuş yeni bir hüküm yoktur. Bu yüzden asılsız bir iddia veya karalama için bu yol artık kullanılamaz.

Bir istisna vardır: Paylaşım özel hayatınızı ortaya döküyorsa (örneğin özel fotoğraf, sağlık bilgisi, adres) özel hayatın gizliliği nedeniyle erişim engeli yolu yürürlüktedir (5651 m.9/A). Bu durumda doğrudan Siber Güvenlik Başkanlığına başvurulabilir. Başvuruda paylaşımın tam adresi (URL), hakkın hangi açıdan ihlal edildiği ve kimlik bilgileri yer almalıdır; eksik başvuru işleme konulmaz. Başvuran kişi, talebini başvuru saatinden itibaren yirmi dört saat içinde sulh ceza hâkiminin kararına sunmalıdır. Hâkim kırk sekiz saat içinde karar vermezse engel kendiliğinden kalkar. İçerik yayından çıkarılmışsa hâkim kararı kendiliğinden hükümsüz kalır.

Bu iki yol birbirine karıştırılmamalıdır. İptal edilen yol, her türlü kişilik hakkı ihlalinde doğrudan hâkimden erişim engeli istemekti. Yürürlükteki yol ise yalnızca özel hayatın gizliliği ihlallerine özgüdür: Engeli önce Başkanlık uygular, ardından hâkim bu engelin yerinde olup olmadığını denetler.

Hukuk mahkemesinde ne istenebilir?

Kişilik hakkına hukuka aykırı olarak saldırılan kişi, hâkimden korunma isteyebilir (TMK m.24). Saldırı; kişinin rızası, daha üstün bir özel veya kamu yararı ya da kanunun verdiği yetkiyle haklı kılınmadıkça hukuka aykırıdır. Gerçek ve kamuyu ilgilendiren bir konuda ölçülü eleştiri ile asılsız isnat aynı şey değildir; mahkeme bu ayrıma bakar.

Davada şunlar istenebilir (TMK m.25):

• Süren saldırıya son verilmesi, yani içeriğin kaldırılması,

• Saldırı tehlikesinin önlenmesi,

• Saldırı sona ermiş olsa da etkisi sürüyorsa hukuka aykırılığın tespiti,

• Düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesi ya da yayımlanması,

• Maddi ve manevi tazminat.

Dava, davacının veya davalının yerleşim yeri mahkemesinde açılabilir (TMK m.25). Dava bitene kadar içeriğin yayında kalması zararı büyütecekse, mahkemeden ihtiyati tedbir olarak içeriğin kaldırılması istenebilir.

Manevi tazminat alabilir miyim?

Kişilik hakkı zedelenen kişi, uğradığı manevi zarar için para olarak manevi tazminat isteyebilir (TBK m.58). Hâkim, tazminat yerine veya tazminata ek olarak başka bir giderim biçimine, özellikle saldırıyı kınayan bir karar verip bu kararın yayımlanmasına hükmedebilir.

Tutar kanunda belirlenmiş değildir. Mahkeme; paylaşımın içeriğine, kaç kişiye ulaştığına, ne kadar süre yayında kaldığına, tarafların durumuna ve olayın etkisine bakar. İş kaybı, müşteri kaybı gibi belgelenebilen zararlar ise maddi tazminat olarak ayrıca istenir.

Ceza soruşturmasının sonucunu beklemek zorunda değilsiniz; tazminat davası ayrıca açılabilir.

Ceza yolu da var mı?

Paylaşım bir kişiye onur, şeref ve saygınlığını zedeleyecek somut bir fiil veya olgu isnat ediyorsa ya da sövme içeriyorsa hakaret suçu söz konusu olabilir (TCK m.125). Herkese açık bir paylaşım alenen işlenmiş sayıldığından ceza altıda bir oranında artırılır. Hakaret şikâyete bağlıdır; şikâyet süresi ve önödeme gibi konular ayrı bir yazının konusudur.

Paylaşımda size bir suç isnat edilmişse ve paylaşan kişi bu suçu ispat ederse ceza verilmez (TCK m.127). Bu suçtan hakkınızda kesinleşmiş mahkûmiyet kararı varsa isnat ispatlanmış sayılır. Bunun dışında ispat isteği ancak kamu yararı varsa veya siz ispata razı olursanız kabul edilir. Bu yüzden iddianın "asılsız" olduğunu gösteren belgeleri de dosyaya ekleyin.

Sahte hesaptan paylaşım yapıldıysa ne olur?

Hesabın kime ait olduğu bilinmiyorsa şikâyet, faili belli olmayan kişi hakkında savcılığa yapılabilir. Hesap sahibinin tespiti için platformdan bilgi istenmesi soruşturma makamlarının işidir. Bu arada Instagram'ın taklit veya sahte hesap bildirim aracı da kullanılabilir. Hukuk davasında da davalının kim olduğunun tespiti gerekir; bu nedenle sahte hesap olaylarında önce ceza soruşturması başlatmak yararlı olabilir.

Sık sorulan sorular

Paylaşım silindi, yine de dava açabilir miyim?

Evet. Saldırı sona erse bile etkisi sürüyorsa hukuka aykırılığın tespiti ve tazminat istenebilir. Bu yüzden silinmeden önce alınan delil önemlidir.

Hikâyede paylaşıldı ve 24 saatte kayboldu, ne olur?

İçerik görünmez hâle gelse de paylaşım yapılmıştır. Ekran kaydı, gören kişilerin tanıklığı ve mesaj yazışmaları delil olarak kullanılabilir.

Yorum yapanlar da sorumlu mu?

Asılsız iddiayı kendi yorumunda tekrar eden veya sövme içeren yorum yazan kişi, kendi içeriğinden sorumludur.