Elektrikli Scooter Çarptı veya Scooterla Kaza Yaptım: Tazminatı Kim Öder?

Elektrikli scooter kanunda nasıl tanımlanıyor?

Karayolları Trafik Kanunu elektrikli scooterı "elektrikli skuter (e-skuter)" adıyla tanımlar: hızı en fazla 25 km/saate ulaşan, tekerlekli, ayak tahtası ve tutamağı olabilen, dikey bir direksiyon mekanizması içerebilen ve ayakta kullanılan taşıtlar (KTK m.3). Scooter kullanan kişi kanun bakımından "sürücü"dür. Sürücü belgesi aranmaz, ancak kullanıcının 15 yaşını bitirmiş olması zorunludur (KTK m.37).

Kanun scooter için bazı kurallar koyar (KTK m.66):

• Ayrı bisiklet yolu veya bisiklet şeridi varsa scooter taşıt yolunda sürülemez.

• Yaya kaldırımı gibi yayalara ayrılmış yerlerde scooter sürmek yasaktır.

• Scooterla sırtta taşınabilen kişisel eşya dışında yük ve yolcu taşınamaz; yani iki kişi binmek yasaktır.

• Otoyolda, şehirler arası yollarda ve hız sınırı 50 km/s üzerindeki yollarda scooter kullanılamaz.

Bu kurallara uyulmaması, kazada kusurun kimde olduğu tartışılırken önemli bir ölçüdür.

Scooterın trafik sigortası var mı?

Zorunlu trafik sigortası, "motorlu araç" işletenlerinin KTK m.85'ten doğan sorumluluğu için yaptırılır (KTK m.91). Kanun e-skuteri ayrı bir taşıt olarak tanımlar, ancak motorlu araç sayılıp sayılmadığını açıkça söylemez. Paylaşımlı scooterları düzenleyen Elektrikli Skuter Yönetmeliği de işletmeciye sigorta yaptırma yükümlülüğü yazmaz. Bu yüzden scooterın tek başına karıştığı kazalarda tazminat, Türk Borçlar Kanunu'nun haksız fiil kurallarına göre doğrudan sorumlulardan istenir. Kiralama şirketinin kendi isteğiyle yaptırdığı bir sorumluluk sigortası olup olmadığını şirketten yazılı olarak sormak yararlı olur.

Scooter kullanıcısı ne zaman tazminat öder?

Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.49). Kaldırımda sürmek, iki kişi binmek veya kırmızı ışıkta geçmek kusurun tipik örnekleridir. Zarar gören, zararını ve kullanıcının kusurunu ispat etmelidir (TBK m.50).

Yaralanmada tedavi giderleri, kazanç kaybı, çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar ve ekonomik geleceğin sarsılması istenebilir (TBK m.54). Hâkim ayrıca manevi tazminata karar verebilir (TBK m.56). Zarar görenin de kusuru varsa hâkim tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir (TBK m.52).

Kiralama şirketi sorumlu tutulabilir mi?

Kullanıcı şirketin çalışanı değildir. Bu nedenle adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK m.66), kural olarak kullanıcının sürüşünden doğan zarar için şirkete uygulanmaz. Bu kural, zarar şirketin kendi personelinin işi sırasında verildiyse, örneğin scooter toplayan bir çalışan birine çarptıysa uygulanır.

Şirket kendi kusuru varsa sorumlu tutulabilir. Yönetmelik şirkete şu yükümlülükleri yükler:

• Scooterları önde far, arkada kırmızı lamba ve reflektör, ayrıca zil veya korna ile donatmak.

• 15 yaşını bitirmemiş kişilere hizmet vermemek.

• Yayaların ve engellilerin geçişini engelleyecek şekilde park edilen scooterları iki saat içinde toplamak.

• Kullanıcıyı kask, dizlik ve reflektörlü yelek gibi ekipmanlar konusunda bilgilendirmek.

Kaza bu yükümlülüklerden birine aykırılıktan doğduysa, örneğin frenleri bozuk bir scooter kiraya verildiyse, şirket ile kullanıcı birlikte sorumlu tutulabilir. Bu durumda zarar gören tazminatın tamamını ikisinden birinden isteyebilir (TBK m.61). Scooter bozukluğu yüzünden yaralanan kullanıcının tüketici olarak hakları da saklıdır.

Yönetmelik kask takmayı kullanıcıya zorunlu tutmaz, yalnızca şirkete bilgilendirme yükümlülüğü verir.

Scooterla kaza yaptım, karşı taraf otomobil: kim öder?

Kazaya bir otomobil karıştıysa otomobilin işleteni KTK m.85 uyarınca sorumludur ve bu sorumluluk trafik sigortasıyla karşılanır. Dava açmadan önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapmak gerekir. Şirket 15 gün içinde yazılı cevap vermezse veya cevap talebi karşılamazsa dava açılabilir ya da Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurulabilir (KTK m.97). Scooter kullanıcısının da kusuru varsa hâkim tazminatı indirebilir (KTK m.86).

Scooter çarptı, ne yapmalıyım?

1. Yaralanma varsa 112'yi ve polisi arayın. Trafik kazasına kolluk el koyar ve kaza tespit tutanağı düzenler (KTK m.83).

2. Kullanıcının kimliğini isteyin. Kazaya karışanlar istendiğinde kimlik ve adres bildirmek zorundadır (KTK m.81). Kullanıcı kaçarsa scooterın üzerinde yazan şirket adını ve seri, plaka veya kimlik numarasını fotoğraflayın.

3. Olay yerini, scooterı ve yaralarınızı fotoğraflayın; tanıkların iletişim bilgilerini alın. Kamera kayıtlarının silinmeden istenmesini sağlayın.

4. Hastanede muayene olun ve raporunuzu alın. Trafik kazasından doğan sağlık hizmet bedelleri, sosyal güvenceniz olup olmadığına bakılmaksızın SGK tarafından karşılanır (KTK m.98).

5. Kiralama şirketine yazılı bildirim yapın. Şirket kullanıcıların kimlik bilgilerini sözleşmeyle kaydeder ve scooterların konumunu kolluğa iletir. Kullanıcının kimliği bu kayıtlarla, savcılık veya kolluk aracılığıyla tespit edilebilir.

6. Şikâyet için Cumhuriyet başsavcılığına başvurun (aşağıya bakın).

7. Tazminat davası, zararı ve sorumluyu öğrendiğiniz tarihten itibaren iki yıl, her hâlde kazadan itibaren on yıl içinde açılmalıdır. Fiil daha uzun ceza zamanaşımına tabi bir suçsa o süre uygulanır (TBK m.72).

Yaralamalı kazada kullanıcının zabıtanın iznini almadan, zaruret dışında olay yerinden ayrılması ayrıca suçtur. 7574 sayılı Kanunla değişen ve 27.02.2026'da yürürlüğe giren kurala göre bunun cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir (KTK m.81).

Scooter çarpması suç mu?

Dikkatsizlikle bir yayayı yaralayan kullanıcı taksirle yaralama suçunu işler (TCK m.89). Ceza dört aydan iki yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır. Kemik kırılması gibi ağır sonuçlarda ceza artırılır. Suç kural olarak şikâyete bağlıdır ve şikâyet süresi, fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı aydır. Bilinçli taksirle işlenmişse ve yaralanma hafif düzeyde değilse şikâyet aranmaz. Taksirle yaralama uzlaşmaya tabi suçlardandır.

Sık sorulan sorular

15 yaşından küçük bir çocuk scooterla bana çarptı, ne olur?

Kanun scooter kullanıcısında 15 yaşını bitirmiş olmayı şart koşar ve kiralama şirketinin 15 yaşından küçüklere hizmet vermesini yasaklar. Kiralık scooter çocuğa kullandırılmışsa şirketin bu yükümlülüğe uyup uymadığı da sorumluluk açısından incelenir.

Kaldırıma bırakılmış scootera takılıp düştüm, kimden isteyebilirim?

Scooterı yayaların geçişini engelleyecek şekilde bırakan kullanıcıdan isteyebilirsiniz. Şirketin de bu scooterları iki saat içinde toplama yükümlülüğü vardır. Mahkeme şirketin bu yükümlülüğe uyup uymadığına bakar.

Sadece eşyam zarar gördü, polis çağırmak zorunda mıyım?

Yalnız maddi hasarlı kazada taraflar, durumu aralarında yazılı olarak tespit ederek olay yerinden ayrılabilir (KTK m.81). Kullanıcının kimliğini ve scooterın numarasını bu yazıya mutlaka ekleyin.