Dolandırıcılık Suçu ve Cezası: Basit ve Nitelikli Dolandırıcılık, Etkin Pişmanlık

Dolandırıcılık suçu nedir?

Dolandırıcılık, karşınızdakini bir hileyle kandırıp kendi rızasıyla para veya mal vermesini sağlamaktır. Hırsızlıktan farkı budur: Mağdur malı kendi eliyle verir ama bunu aldatıldığı için yapar.

Suçun oluşması için kanun bazı unsurları birlikte arar:

• Hileli bir davranış bulunmalı, yani gerçeğe aykırı bir durum inandırıcı biçimde sunulmalı,
• Bu hile karşı tarafı gerçekten aldatmalı,
• Aldatılan kişi veya başkası zarara uğramalı,
• Fail kendisine veya başkasına bir yarar sağlamalı.

Basit bir yalan veya ödenmeyen bir borç, tek başına her zaman dolandırıcılık sayılmaz. Hilenin, karşı tarafın gerçeği fark etmesini zorlaştıracak nitelikte olması gerekir.

Dolandırıcılığın cezası ne kadar?

Kanunun 157. maddesindeki temel hâl için ceza 1 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır. Hapis ve adli para cezası birlikte verilir.

Nitelikli dolandırıcılık nedir, cezası kaç yıl?

TCK m.158, suçun bazı yöntemlerle işlenmesini daha ağır cezalandırır. Başlıca hâller şunlardır:

• Dini inanç ve duyguların istismar edilmesi,
• Kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan ya da algılama yeteneğinin zayıflığından yararlanılması,
• Kamu kurumlarının, dernek, vakıf veya siyasi partilerin araç olarak kullanılması,
• Kamu kurumlarının zararına işlenmesi,
• Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması,
• Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması,
• Tacir, şirket yöneticisi veya serbest meslek sahibinin mesleğine duyulan güveni kötüye kullanması,
• Hak edilmeyen bir kredi almak veya sigorta bedeli almak amacıyla işlenmesi,
• Failin kendisini kamu görevlisi ya da banka, sigorta veya kredi kurumu çalışanı olarak tanıtması veya bu kurumlarla ilişkili olduğunu söylemesi.

Bu hâllerde ceza 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezasıdır. Kamu kurumlarının zararına, bilişim sistemleri veya banka yoluyla, kredi ya da sigorta bedeli için ve kamu görevlisi ya da banka çalışanı gibi davranarak işlenen dolandırıcılıkta hapis cezasının alt sınırı 4 yıldır. Bu hâllerde adli para cezası da suçtan elde edilen menfaatin iki katından az olamaz.

Kamu görevlileriyle ilişkisi olduğunu söyleyip "işinizi hallederim" vaadiyle para alan kişi de aynı cezayla cezalandırılır. Suç üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenirse ceza yarı oranında, suç örgütü faaliyeti çerçevesinde işlenirse bir kat artırılır.

Banka hesabımı başkasına kullandırdım, ceza alır mıyım?

16.07.2026 tarihli 7589 sayılı Kanunla (12. Yargı Paketi) TCK m.158'e yeni bir fıkra eklendi. Buna göre kişinin suça katılımı, haksız menfaat sağlamak amacıyla kendisine veya başkasına ait banka kartı, kredi kartı gibi ödeme araçlarını ya da hesap bilgilerini başkasına vermekten ibaretse ceza yarı oranında indirilir. Bu hüküm cezayı kaldırmaz, yalnızca indirir.

Alacağımı tahsil etmek için hile yaptım, yine dolandırıcılık mı?

Dolandırıcılık, hukuki bir ilişkiye dayanan gerçek bir alacağı tahsil etmek amacıyla işlenirse daha az ceza uygulanır (TCK m.159). Bu durumda ceza 6 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezasıdır ve soruşturma şikâyete bağlıdır. Alacağın gerçekten var olması ve hukuki bir ilişkiden doğması gerekir.

Zararı ödersem ceza düşer mi?

Zararın giderilmesi suçu ortadan kaldırmaz, ama TCK m.168'deki etkin pişmanlık hükmüyle cezayı azaltabilir:

• Fail, azmettiren veya yardım eden kişi kovuşturma başlamadan önce pişmanlık göstererek zararı aynen geri verme veya tazmin yoluyla tamamen giderirse ceza üçte ikisine kadar indirilir.
• Kovuşturma başladıktan sonra ama hüküm verilmeden önce giderirse ceza yarısına kadar indirilir.
• Zarar kısmen giderilmişse indirim için ayrıca mağdurun rızası gerekir.

Dolandırıcılık uzlaşmaya tabi mi, şikâyetten vazgeçilirse dava düşer mi?

Basit dolandırıcılık (157. madde) Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre uzlaştırma kapsamındadır. Nitelikli dolandırıcılık (158. madde) bu listede yer almaz; şikâyete bağlı değildir ve savcılık tarafından re'sen soruşturulur. Mağdurun şikâyetten vazgeçmesi bu davayı düşürmez. Alacak tahsili amacıyla işlenen dolandırıcılık ise şikâyete bağlı olduğu için uzlaştırma kapsamına girer.

Sık sorulan sorular

Telefonda veya internette dolandırıldım, ne yapmalıyım?

Yazışma, arama kaydı, dekont ve hesap bilgileri gibi delilleri saklayın. Paranın gittiği bankanıza vakit kaybetmeden bilgi verin. Ardından Cumhuriyet başsavcılığına veya kolluğa suç duyurusunda bulunun.

Kendini polis veya savcı olarak tanıtan biri para istedi, bu hangi suç?

Failin kendini kamu görevlisi olarak tanıtması nitelikli dolandırıcılık hâlidir. Hapis cezasının alt sınırı 4 yıldır.

Dolandırıcı akrabamsa ne olur?

Kanun, bazı yakın akrabalar arasında işlenen malvarlığı suçlarında ceza verilmemesini veya indirim yapılmasını öngörür (TCK m.167). Sonuç, akrabalık derecesine ve birlikte yaşanıp yaşanmadığına göre değişir.